Wat is een ingezakte voetboog? Als spieren en hersenen niet samenwerken
Al 2 miljoen jaar rennen wij mensen op blote voeten. We hadden geen schoenen met demping. Wat dempte onze stappen dan op natuurlijke wijze? De voetboog. In totaal vormen 26 botten, 33 gewrichten en 18 spieren een boog die bij het neerzetten van je voet als een veer werkt. Tenminste, zolang hij niet inzakt.
Toen mensen stijve en smalle schoenen gingen dragen, stopten we met het stimuleren en gebruiken van de spieren in de voetboog. Dat is een probleem, want onze hersenen vergeten snel hoe ze die spieren moeten gebruiken. De spierspanning neemt af, de spieren verslappen en de voetboog zakt in. Er ontstaat een platvoet en de problemen beginnen.
Wat zijn de symptomen van een ingezakte voetboog? Van gezwollen voeten tot rugpijn
Platvoeten kennen verschillende stadia. Daarom verschillen ook de symptomen, en soms duurt het jaren voordat ze merkbaar worden.
Als een voetboog inzakt, wat zijn dan de symptomen? De meest voorkomende zijn:
- Gezwollen voeten
- Vermoeide voeten na het lopen
- Pijn in de voetboog
- Voetpijn
- Pijn die hoger in het been uitstraalt
- Koude of brandende voeten
Ook knie-, heup-, rug- en hoofdpijn kunnen optreden. Het menselijk lichaam is met elkaar verbonden: als je één deel uit balans brengt, verandert de uitlijning van het hele systeem. De stand van de voeten kan dus zelfs pijn in de nekwervelkolom veroorzaken.
Hoe herken je een ingezakte voetboog? Probeer een onderzoekje thuis
Droog je voeten de volgende keer na het douchen niet af en stap direct op de droge vloer. Bekijk dan je voetafdruk. Hoe ziet die eruit?
Als de voetboog gezond en goed gewelfd is, raakt de voet de grond alleen op deze plekken:
- de tenen
- de voorvoet onder de tenen
- de buitenkant van de voet
- de hiel
De afdruk is mooi omlijnd, zoals op de afbeelding. Zie je in plaats daarvan een volledig ovaal, dan heb je waarschijnlijk een ingezakte voetboog. Voor een duidelijker resultaat kun je met verf een voetafdruk op papier maken.
Zo zien een ingezakte en een gezonde voetboog eruit.
Extra tip: lijn de enkel uit. Het probleem zit vaak niet in de voetboog, maar in een naar buiten gekantelde enkel. Ga voor de spiegel staan en controleer of je enkels op één lijn met je voet staan. Zo niet, zet ze dan recht, alsof je ze omhoogtrekt. Wat gebeurt er met de voetboog als je je enkel rechtzet?
Hoe herkent een arts een ingezakte voetboog?
Artsen en fysiotherapeuten gebruiken een podoscoop. Dit apparaat laat zien welk deel van de voet de grond raakt. Maar let op: een volledige afdruk betekent niet automatisch dat je een ingezakte voetboog hebt.
"Volgens de afdruk had een van mijn patiënten een volledig platte voet. Maar in werkelijkheid werkte de voetboog perfect. De patiënt was koorddanser. Daardoor had de voetzool meer spieren ontwikkeld en leek de voet plat", zegt fysiotherapeut Lukáš Klimpera.
De podoscoop laat zien waar de voet de grond raakt.
Wanneer moet je dan naar een arts? Telkens als een van de hierboven genoemde problemen je dwarszit. Pijn en regelmatige zwelling zijn signalen dat er iets niet goed zit in je lichaam.
De meest voorkomende oorzaak van een ingezakte voetboog? Verkeerde schoenen
De voetboog is natuurlijk. Hoe kan het dan dat 20-30% van de mensen een ingezakte voetboog heeft? Het is onze eigen schuld.
Of preciezer gezegd: de schoenen zijn de schuldige.
Blootsvoets lopen stimuleert de voet en activeert de spieren. Als we de voet opsluiten in een stijve, smalle schoen met een dikke zool, verliest de voet prikkels. Geleidelijk voelen we hem niet meer. De spieren verzwakken en de voetboog zakt in.
Dikke zolen ontnemen de voeten prikkels. Kies schoenen die je voeten niet isoleren, zoals die op deze foto.
Het probleem is dat we al sinds onze kindertijd schoenen dragen. Zelfs de kleinste kinderen trekken we slofjes aan. Zo leren we al vroeg dat we de spieren die de voetboog vormen eigenlijk niet nodig hebben.
Naast verkeerd schoeisel zijn de oorzaken van een ingezakte voetboog ook:
- erfelijkheid, aanleg voor losse banden en hypermobiliteit
- een verkeerde manier van stappen
- overbelasting van de voeten
- overgewicht
De voetboog zakt ook vaak in tijdens de zwangerschap of menopauze.
Hoe wordt een ingezakte voetboog behandeld?
Je fysiotherapeut of orthopeed zal waarschijnlijk twee behandelingen aanraden:
- Oefeningen
- Orthopedische inlegzolen
Oefeningen leren je om je voet en voetboog te voelen. Ze activeren en versterken de spieren die de voetboog vormen. Met speciale oefeningen voor de voetboog leer je de spieren weer aan te sturen en bij het bewegen te betrekken zoals de natuur het heeft bedoeld.
De vorm van een orthopedische inlegzool vormt en ondersteunt de voetboog kunstmatig. Dat kan echter juist het tegenovergestelde effect hebben. Door de kunstmatige steun hoeven de spieren niet te werken en worden ze nog zwakker, waardoor het probleem erger wordt.
[widget]
"Bij bepaalde diagnoses is een inlegzool een passende oplossing. Ze helpt ook om pijn te verlichten. Maar op zichzelf is ze niet genoeg, omdat ze de voet alleen passief ondersteunt", zegt Lukáš Klimpera.
De effectiefste behandeling voor platvoeten? Blootsvoets lopen en gezonde schoenen
Het goede nieuws: je kunt je voetboog herstellen en opnieuw activeren. Begin door je voeten vrij te laten en ze natuurlijk te laten bewegen.
Loop blootsvoets in de tuin of buiten. Voel de wereld onder je en zoek interessante ondergronden op, zoals steentjes, zand of gras. Zo stimuleer je je voeten en gebruik je spieren die je hersenen misschien vergeten zijn.
Om de voet te activeren en wel op een natuurlijke manier tijdens gewoon lopen, kies je gezonde schoenen, die dat mogelijk maken. Let bij schoenen voor platvoeten op het volgende:
- Een brede teenbox. De punt van een gewone schoen drukt de tenen tegen elkaar, terwijl juist die tenen helpen om de dwarse voetboog te vormen.
- Een flexibele zool. De zool moet je bewegingen volgen, niet beperken.
Gezonde schoenen zijn flexibel, zodat ze je bewegingen kunnen volgen.
Laat jonge kinderen zo veel mogelijk zonder schoenen lopen. Kies als schoenen nodig zijn modellen die de natuurlijke voetvorm respecteren. Gewone sneakers met een smalle neus zijn schadelijk voor kindervoeten omdat ze hun ontwikkeling beperken.
Barefootschoenen en ingezakte voetbogen: een goed idee, maar begin voorzichtig
Blootsvoets lopen is de beste oefening voor een ingezakte voetboog. Maar hoe zit het met lopen in barefootschoenen?
In goede barefootschoenen loop je alsof je blootsvoets bent. Je voeten bewegen en versterken zich daarin op natuurlijke wijze. Daarom kunnen barefootschoenen mensen met een ingezakte voetboog helpen.
Denk je aan lelijke orthopedische schoenen? Denk nog eens: barefootschoenen kunnen stijlvol zijn. Zoals deze sandalen.
Er zit alleen een addertje onder het gras. Stijve, smalle schoenen hebben onze manier van lopen veranderd. We komen hard op onze hielen neer en kunnen ons in schoenen met dunne zolen bezeren.
Begin daarom rustig met blootsvoets lopen. Zorg dat je je voeten zacht neerzet. Oefen op zachte ondergronden, zoals gras.
Extra tip: Je kunt gezond lopen makkelijk oefenen met het e-book Stap voor stap naar een gezonde pas. Je kunt het gratis downloaden.
Wil je niet op elke stap letten of elk steentje onder je voelen? Kies schoenen uit de Comfort lijn. Ze hebben net als de barefootversie een brede teenbox en een flexibele zool. Maar dankzij een drievoudig dempende inlegzool verzachten ze je stappen.
[widget]
Gezonde oefeningen voor voeten met een ingezakte voetboog
➡️ Strijken
Eenvoudig strijken maakt verzwakte spieren wakker. De hersenen voelen niet meer dat ze deze spieren hebben en kunnen gebruiken.
Strijk over de voetzolen, wreef, enkel en het onderbeen.
➡️ Oefeningen voor tenen en enkels
De stand van de tenen en enkels beïnvloedt onder meer de voetboog. Deze eenvoudige oefeningen helpen je om ze te activeren.
Neem de tijd en doe de oefening heel langzaam en bewust – liefst op het ritme van je ademhaling. Zo oefen je niet alleen je enkels, maar ook je hersenen, die nieuwe bewegingspatronen moeten onthouden.
Probeer de voet langer en korter te maken:
- Hou de hiel op zijn plek en trek je tenen ernaartoe. Ontspan.
- Hou de tenen op hun plek en schuif je hiel ernaartoe. Ontspan.
Je kunt ook je handen gebruiken:
- Verstrengel je vingers met je tenen. Dat helpt de stand van je tenen te corrigeren en activeert de dwarse voetboog.
- Of gebruik je tenen om je vingers te "grijpen". Trek met je hand zacht in de andere richting. Zo help je de dwarse voetboog te vormen.
➡️ Oefenen op de balanstrainer
De ronde vorm van het oefenhulpmiddel helpt de voetboog te corrigeren. Dit is onze halfronde balanstrainer. Hoe oefen je erop?
Probeer deze oefening bijvoorbeeld op zowel de ronde als de platte kant:
- Ga op de balanstrainer staan.
- Zet de voetboog, de enkel en het hele been zo dat ze op één lijn staan.
- Verplaats je gewicht naar de standvoet. In het begin kun je de andere voet een beetje ontlasten; later kun je op één voet staan.
- Probeer de juiste positie vast te houden: voet, enkel en het hele been op één lijn.
- Later kun je je ogen sluiten, een squat doen of op de trainer heen en weer lopen.
[widget]
Tip: download het e-book van een fysiotherapeut
Bekijk het e-book Stap voor stap naar gezond lopen, voor je geschreven door fysiotherapeut Lukáš Klimpera. Je leert de meest voorkomende fouten kennen en kunt eenvoudige oefeningen proberen om natuurlijk en comfortabel te bewegen.
Met een beetje oefening zet je het programma "lopen" in je hersenen al snel op een nieuwe, gezonde en plezierige stand.
Je kunt het e-book gratis downloaden.
[widget]
Vrije voeten zijn blije voeten. Gun ze bevrijdende schoenen
Bij de behandeling van een ingezakte voetboog is het belangrijkste om altijd de oorzaak van het inzakken aan te pakken. En die oorzaak is meestal verkeerd schoeisel.
Begin met een paar gezonde schoenen. Schoenen die je bevrijden van afspraken bij de fysiotherapeut.
[widget]
